Free as a Bird at the Fish Gallery
Textielwandwerk van Marianne van Heeswijk in Galerie De Vis, Harlingen

Marianne van Heeswijk (1961) verwerkt afgedankte materialen uit vergane huiselijke sferen tot barokke illustratieve objecten. Dat doet ze vaak met keramisch basismateriaal, waarvan een ruime selectie sinds enige tijd door Galerie De Vis wordt getoond. Daarnaast maakt ze vanuit dezelfde visie wandwerk van textiel. Met acht nieuwe werken leren wij de veelzijdige kunstenares nu ook van een andere kant kennen.

Of de basis van keramiek of textiel is, het werk gaat telkens over het versmelten van verhalen dwars door generaties en culturen heen. Grenzen vervagen, een nieuwe werkelijkheid wordt geschapen en in de assemblage ontstaat een nieuw geheel, een nieuwe wereld. Is het een cultuurhistorische lachspiegel die we voorgehouden krijgen of knipoogt daar iemand heel subtiel? Free as a Bird. Tongue in cheek.

Als deze vissen al niet zo vrij zijn als een vogel en alle kanten op mogen fladderen (Free as a Bird), dan staan ze statig rechtop. Of zwemmen ze eerder recht omhoog, als een kruising tussen bonte kameleons en zalmen, tegen alle stromen in, terug naar een verre bron? Of naar de plaats waar ze zich kunnen vermenigvuldigen.

Maar zijn het wel vissen, die luisteren naar namen als Saints I  en Saints II  (tweeluik)? Zouden het misschien eerder hindoechristelijke reïncarnaties van heilige( diere)n zijn – compleet met aureool? En die Angels I  tot en met V ? Op het tweede oog lijken het inderdaad vogels. Maar zouden ze echt zo vrij zijn, met hun vleugels van bloemen, die ook nog eens geaccentueerde details blijken te zijn uit het dessin op de achtergrond? Wie zal het zeggen. Free as a Bird at the Fish Gallery.

Tekst: Ab Bertholet
Foto: Ruud van Genugten

Held van de Smaak
Trofee van Marianne van Heeswijk
Voor de Held van de Smaak 2008 in Brood en Streekbanket

Over smaak wordt veel te weinig getwist. Veel consumenten slikken voor zoete koek wat ze wordt voorgeschoteld en veel voorschotelaars dienen op wat ze voor zoete koek houden. Voor de Week van de Smaak zijn twaalf Apostelen van de Smaak genomineerd die ons laten zien dat het ook anders kan: puur, oorspronkelijk, authentiek, ambachtelijk.

Onder deze twaalf apostelen, deze twaalf Helden van de Smaak bevindt zich één primus inter pares. Deze absolute Held van de Smaak 2008 wordt onderscheiden met een unieke trofee: een eerbetoon van beeldend kunstenares Marianne van Heeswijk aan de originaliteit en zuiverheid van een culinair componist.

De trofee Held van de Smaak 2008 is een aubade, samengesteld uit alle ingrediënten en instrumenten waar de ware Held van de Smaak mee werkt. En net als bij het culinaire product bepalen ook bij deze trofee de samenstellende delen de verfijnde smaak van het geheel. En vormen toewijding en passie het cement.

Marianne van Heeswijk (1961) verwerkt afgedankte materialen uit vergane huiselijke sferen tot barokke illustratieve objecten. Met een lichte kwinkslag reanimeert zij voormalige iconen van huiselijkheid en geeft ze daarbij een nieuwe, moderne ziel mee. De trofee Held van de Smaak maakte zij in opdracht van het VSB Fonds.

Tekst: Ab Bertholet ©2008
Foto’s: Ruud van Genugten

Onze-Parade-Verhalen, De kandelaar
Narratieve kandelaar van Marianne van Heeswijk

Een parade op de Parade. Een parade over de Parade. De Parade over zichzelf. Hoeveel Bossche deernen hebben hier een oetel gekust, in de hoop dat het een betoverde prins zou blijken te zijn? Wat hebben de paus en L. Vis met elkaar gemeen? Hare Majesteit gezusterlijk bijeen met de Heilige Maagd? Driehonderdvijftig mensen die hier ooit hebben geparadeerd vertelden hun verhaal, over wat ze op de Parade hebben gezien, beleefd en mee-gemaakt. Forensisch kunstenaar Marianne van Heeswijk heeft de verhalen allemaal nagetrokken. Op haar manier: door op zoek te gaan naar de typerende objecten uit de verhalen. De uitkomst is indrukwekkend: alle objecten zijn teruggevonden, waarmee eens te meer de authenticiteit van de Paradeverhalen is aangetoond…

Marianne van Heeswijk (1961) verwerkt afgedankte materialen uit vergane huiselijke sferen tot barokke illustratieve objecten. Met een lichte kwinkslag reanimeert zij voormalige iconen van huiselijkheid en geeft ze daarbij een nieuwe, moderne ziel mee.

Zie ook: www.onzeparadeverhalen.nl

Tekst: Ab Bertholet
Foto: Ruud van Genugten

Past Forward
Marianne van Heeswijk exposeert keramische herscheppingen bij Jan de Raad Antiques & Interior

Marianne van Heeswijk (1961) verwerkt gebruikte, afgedankte en soms ook flink beschadigde materialen tot barokke illustratieve objecten. Met een lichte kwinkslag reanimeert zij voormalige iconen van huiselijkheid en geeft ze daarbij een nieuwe, moderne ziel mee.
Of het nu om grafische reproducties, stoffen dessins, prentenboeken of keramisch basismateriaal gaat, je moet goed kijken om de oorspronkelijke vorm van de samenstellende delen te herkennen. En hoewel scherven en beschadigingen vaak aan de basis van haar objecten staan, zie je dat nooit aan het werk af. De assemblages zijn verfijnd en robuust tegelijk, breekbaarheid is bepaald niet waar ze aan doen denken.
Dat is anders bij het nieuwe project Past Forward.  Met basismateriaal van onder anderen Jan de Raad Antiques & Interior ‘restaureerde’ Marianne van Heeswijk antieke brokstukken van borden tot moderne interieurstukken. Natuurlijk krijgen de werken Van Heeswijks kenmerkende ‘twist’ mee, die zacht ironische knipoog. Maar in het hart van het werk is nu ook nog steeds het oorspronkelijke, beschadigde bord te herkennen, wat de objecten iets kwetsbaars geeft.


Gedenk de scherven!
Een vrije kür op een herdenkingsbord

Het monogram is een kapitale W, getekend als de zwierige baan die een stuiterbal beschrijft: geometrisch strak en speels tegelijk.  Het staat op het gedenkbord dat de kinderen van Amsterdam ontvingen bij de inhuldiging van Koningin Wilhelmina in 1898.
Bij Marianne van Heeswijk vormen de vijf brokstukken van het herdenkingsbord een piste, omringd door een groep leeuwen. Natuurlijk, de Nederlandse leeuw die zal handhaven. De assemblage is geometrisch strak geordend. Maar tegelijk ook speels, want de leeuwen zijn eigenlijk deurkloppers in glimmend goudbrons. En Napoleon, wegbereider van onze monarchie, weet dat zijn rol op het wereldtoneel is uitgespeeld en beperkt zich tot een bevallige kür op muziek van … Wibi Soerjadi?

Tekst: Ab Bertholet ©2008
Foto´s: Ruud van Genugten

KAKELBONTE, vervreemdende verhalen

Je kunt Marianne van Heeswijk (1961) geen groter plezier doen dan haar attent maken op een kist afgedankte prullaria afkomstig uit het huis van bijvoorbeeld een overleden familielid. Vazen, schoteltjes, beeldjes, versierde asbakken, schelpen en allerlei andere decoratieve, oerburgerlijke objecten. Ze hoeven niet heel te zijn. Ze hoeven niet mooi te zijn. Ze hoeven niet kostbaar te zijn. Ze moeten er vooral kleurrijk en liefst wat barok uitzien. Het moeten stille getuigen zijn van een verleden. Ze moeten ooit door iemand zijn aangeschaft omdat die persoon ze graag wilde bezitten. Ze moeten een onlosmakelijk deel zijn geweest van een leven. Ze moeten een eigen verhaal hebben.

Dit soort materiaal vormt het uitgangpunt voor de driedimensionale assemblages van Marianne van Heeswijk. Ze maakt daar een intuïtieve keuze uit. Vervolgens gaat ze haar eigen verhaal vertellen. Ze combineert verschillende objectelementen. Daarbij ontregelt ze hun oorspronkelijke functie. Van vloeiende overgangen maakt ze contrasten. Mensfiguren geeft ze de kop van een dier. Dingen die bij elkaar horen haalt ze uit elkaar. Kleuren die passen worden kleuren die vloeken. Ze manipuleert de ingrediënten. Zo ontstaan nieuwe verhalen waarin de fantasie geen einde kent. Verhalen bovendien die ieder verwachtingspatroon tarten en ruim baan geven aan de vervreemding. Het onmogelijk geachte wordt mogelijk gemaakt.
Hoewel de assemblages soms ironisch lijken, zijn ze dat niet echt. Marianne van Heeswijk neemt haar materiaal en haar manier van werken serieus. Ze is er juist op uit om de verschillende oorsprongen te democratiseren. Achter ieder object zat ooit een maker of ontwerper die een goede reden had om het te maken zoals hij het maakte. Ieder object kende ooit die koper die een goede reden had om het te kopen. Het is zelfs mogelijk haar werk als symbool van de multiculturele maatschappij te zien. In plaats van te focussen op de verschillen, is het veel constructiever om te zoeken naar wat de diverse culturen kan verenigen.

Dat de traditionele kunstliefhebber bij het zien van haar assemblages snel de kwalificatie ‘kitsch’ in de mond zal nemen, interesseert haar niet. Het begrip kitsch is immers net zo betrekkelijk als het begrip schoonheid. “Mensen zijn gek op mijn werk of ze hebben er niets mee.”
Van Heeswijk appelleert sterk aan de fantasie van de kijker. “Het maakt me niet zo veel uit hoe de kijker mijn werk uitlegt, als het maar zijn fantasie stimuleert. Als het er maar voor zorgt dat hij op een andere manier naar de dingen gaat kijken. Mensen nemen de dingen om zich heen te vaak als vanzelfsprekend en gaan daardoor voorbij aan het bijzondere ervan. Ik vergelijk het graag met de natuur. Dat die bijzonder is, dat ontgaat veel mensen.”

Behalve driedimensionaal werkt Marianne van Heeswijk ook op het platte vlak. Haar werkwijze daarbij is in feite hetzelfde. Ze voegt toe, ze combineert, ze grijpt in. Ze naait bestaande beeldelementen op een andere ondergrond. Dierenkopjes transformeren in drukke patronen. Vissen krijgen bloemen als vleugels. Mensen worden ‘opgemaakt’ en te kijk gezet naast prachtige vlinders etc. Ook bij deze werken geldt: de kunstenaar laat zich niet beperken. Haar fantasie krijgt de vrije hand.

Omdat Van Heeswijk bewust de grenzen tussen ‘high-’ en ‘low art’ opheft, sluit ze aan op een traditie die ooit door Marcel Duchamps werd ingezet en door kunstenaars als Andy Warhol en Jeff Koons van een eigen, oorspronkelijke variant werd voorzien. Hun pisbakken, fietswielen, koninginnen, Hollywoodsterren, honden en varkens kregen erkenning binnen de context van een galerie of een museum. De kijker werd er passief mee geconfronteerd. Van Heeswijk probeert meer. Zij geeft de kijker een actieve rol bij haar democratiseringsproces.

Rob Perrée, Amsterdam, oktober 2009.

De laatste vijftig jaar hebben geïmproviseerde muziek en digitale sampling de grenzen tussen componeren, interpreteren en uitvoeren langzamerhand laten vervagen. En dat is precies waar beeldend kunstenares Marianne van Heeswijk de draad oppakt. De zo tijdgebonden vormgegeven elpeehoezen voorziet zij van motieven uit het interieurontwerp, die doen denken aan behang en meubelstoffen. Dierfiguren uit prentenboeken zijn subtiel over foto’s van uitvoerende kunstenaars ‘gesampeld’, waardoor je als toeschouwer goed moet kijken wat origineel en wat toegevoegd is.

Wie zoekt vindt achter de knipoog in het werk wellicht zelf allerlei verbanden. Net als in het andere werk van deze kunstenares, die de toeschouwer steeds de ruimte geeft voor persoonlijke interpretatie. Zoals ook klassieke muziek je de ruimte biedt voor een eigen beleving.

Marianne van Heeswijk (1961) verwerkt afgedankte materialen uit vergane huiselijke sferen tot barokke illustratieve objecten. Met een lichte kwinkslag reanimeert zij voormalige iconen van huiselijkheid en geeft ze daarbij een nieuwe, moderne ziel mee.

Tekst: Ab Bertholet